“Euskaldunak jardunean” deitu dugun Testua irakurriko duzu. Joxemari Iturralderen Kilkirra
eta roulottea liburuan aurkituko duzu, (EREIN, 1997). Liburu eder honetan jatorri euskalduna
duen Johnek Euskal Herrian zehar bizitutakoak kontatzen dizkigu. Han eta hemen, narrazioaren
osagarri, ipuin itxurako hainbat eta hainbat pasarte biribil tartekatu ditu idazleak. Hurbil zaitez
testura eta irakurri ondoko paragrafoa:

“-Gauza bitxi ugari entzun ohi ditut egunero ene jatetxean baina gertaera bat adieraziko dizut,
duela gutxi kontatu zidatena, non, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunez”

Gertaera hau kontatzen duena Charly tabernaria da, ipuinaren beste une batean honako hau ere esaten duen berbera: “euskaldunek badute berezitasun propio bat niri aski deigarria egiten zaidana”.
______________________________________________________________

Pentsati geratu zen une batez. Ez nekien orduan nondik aterako zitzaidan, agian pasadizo lizun bat kontatzeari ekingo zion, txiste bat esango zidan edota, zitekeena, ez zidan ezer kontatuko.
-Gauza bitxi ugari entzun ohi ditut egunero ene jatetxean baina gertaera bat adieraziko dizut, duela gutxi kontatu zidatena, bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik.
-Eta nolakoak gara bada?- jakin nahi izan nuen pasadizoa entzun aurretik.
-Oso bereziak, dudarik gabe. Egia esateko, denok gara berezi samarrak baina euskaldunek badute berezitasun propio bat bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik. Nik “Ukitu Ignaziarra” deitzen diot, Loiolako Ignazio hark euskaldunen artean nolabait zabalarazi zuelako, hau da, badute euskaldunek arrazoiarekiko nagusitasun hotz bat bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik. Hori egiten zait niri izugarri deigarria eta, ez dakit seguru, agian baita erakargarria ere.
-Hori aski eztabaidagarria da -erantzun nion orduan- eta oso eztabaidagarria. Baina, dena dela, esaidazu bada pasadizo bitxi hori behingoz.

-Neska gazte euskaldun bat Londresera joan da urtebeterako ingelesa ikasi eta hobetzeko asmoz. Beste neska lagun batzuekin bizi da pisu batean. Egun batean, Iñauteriak ospatzen direla eta, Notting Hill auzoko festara inguratu dira. Hasi dira han dantzan, saltoka, jaten eta bereziki edaten. Halako batean, dantzan ari direla, mutil bat inguratzen zaio. Zerbeza trago bat eskaintzen dio, hizketan hasten dira, dantzan jarraitzen dute. Pixkanaka beste lagunengandik aldentzen dira, hizketan jarraituz eta zerveza gehiago edanez. Iluntze aldera, goxo-goxo daudela eta nahiko beroturik, bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik joan dira, Portobello Road-etik ez oso urruti. Etxean ez dago inor. Saloian musika jartzen dute irratia piztuta eta goxo--goxo dantza, igurtzi, musukatze saioarekin jarraitzen dute gustura. Irratiko musika gustatu ez eta neskak gustuko kasette bat jartzen du, Cat Stevens-en azken lana. Mutilak ez du ezagutzen musikari honen izena eta galdetzen dio:

“Zer, Estévez?”, “Ez, Cat Stevens” erantzuten dio neskatoak eta erridikulu samar atera zaion keinua egin dio aurpegi eta bi eskuekin katutxo baten mutur itxura jarriz. Berriz ekiten diote dultzeki dantzatzeari: erdi dantza, erdi strip-tease modukoa da musika eztitsuaren laguntzapean.

-Unetxo bat mesedez - eten zuen bat-batean istorioa Charlyk.
Aurrean zeukan edalontziari tragoxkada eman zion eta patxadatsu beste zigarro bat pizten hasi zen.
-Hau gaurko azkena da - esan zidan zigarroari ahokada luzea eman ondoren-. Beno, goazen aurrera - eta istorioarekin jarraitu zuen.

-Orain biak belaunikaturik daude alfonbraren gainean, bata bestearen aurrean, batak besteari arropak eranzten.
Biak daude alkandorarik gabe, mutilak bularretakoa askatu dio orain neskatoari eta azkar ekiten dio titi puntak xurgatzeari. Bitartean neskatoak mutilaren galtza bakeroetako kremailera askatu eta eskua sartu dio galtzontzilo barrutik. Mutilari galtzak beheruntz joan zaizkio pixkanaka. Gogoz ari dira orain elkar musukatuz, mutilak ezkerreko eskua titi baten gainean duela eta eskuina neskaren kuleroetan barruratu nahian. “Come on”, esan dio orain bat-batean neskatoak bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik. Mutikoak ez du aurrena ongi ulertu esandakoa. Neskatoak eskutik tira egin dio eta zutiarazi du. Xuabe eraman du eskutik helduta bere logelarantz; orduan ulertu du mutilak “Come on!” hori. Neskatoa kulerotan dago soilik eta mutila galtzontzilotan, dagoeneko zakila ernegatuak, zuzen bezain gogor, tira egiten diolarik. Sartu dira neskatoaren logelara, eta sartu bezain agudo neska luze etzan da ohean jauzi arin eta bizkor batez. Mutila gauza bera egitera zihoanean, bat-batean ohartu da bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik. Egutegia eta bertako argazkia ikusi bezain laster seko geratu da, mando mindu baten antzera, geldirik, ezin mugiturik, aurpegia gorri-gorri jarri zaion bitartean.

-Zu nongoa zara? -galdetu dio bat-batean neskari gazteleraz oraingo honetan, ingelesa mordoilua alde batera utzita eta egunkariko argazkia den Portugaleteko zubi esekiari begiratzeari utzi gabe. Neskatoa kolpez eseri da ohean eta bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik estali du ziztu batean bularraldea.
-Ni? Espainola -erantzun dio nahiko lotsaturik-. Eta zu?
-Ni euskalduna -mutilak oraingoan.
-Baita ni ere -neskatoak ezin harrituago-. Durangokoa.
-Ni Zornotzakoa -hasi zaio orain mutila ezin urduriago euskaraz hitz egiten, oharturik neskak ere badakiela euskaraz mintzatzen. Eta ezer gehiago esan gabe berehalaxe alde egin du handik agudo saloirantz bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik jaso eta janztera. Mutilak pentsatua zuen neskatoa frantsesa edo alemaniarra izan zitekeela zeraman ile horia eta bertan zegoen burko handi batezbeste gauza guztien gainetik nabarmentzen denahandik gertu dagoen neskaren pisurakolpez zutitu den uneanlurrean botata zeuzkan arropakniri aski deigarri egiten zaidananon, bitxia izateaz gain, ikusten den zuek, euskaldunak, nolakoak zareten izaeraz eta nortasunezohe gainean hormatik eskegita bere aurrean daukan egutegiazzeukan itxuragatik. Neskak ordea uste izan zuen mutila italiarra izan zitekeela seguruenik. Neska ez da ohetik mugitu. Lotsaturik ohe barrura sartu da eta maindireekin leporaino estalita geratu da geldi-geldirik bertan.
Mutila ziztu bizian jantzi da eta guztiz lotsatuta juxtu-juxtu ausartu da berriro ere logelaren sarreraino inguratzera.
Bertatik, “Agur eta ondo segi” indarge batez neskatoa agurtu eta berehalaxe alde egin du pisu hartatik abiadan.
-Horri deitzen diot nik - amaitu zuen barrez Charlyk istorioa- euskaldunen “Ukitu Ignaziarra”.
-Ez dago batere gaizki. Gustatu zait istorio bitxi hori - erantzun nion neuk ere barrezka.